Patiënten met een psychische aandoening
De beoordeling van een euthanasieverzoek bij ondraaglijk lijden vanuit een psychiatrische aandoening is complex. Een dergelijk euthanasietraject heeft een aanzienlijke impact op patiënten, familie en naasten en zorgprofessionals in de ggz, onder wie psychiaters. Bij een euthanasieverzoek, voortkomend uit psychisch lijden, geldt als algemene richtlijn dat de arts het onderzoek moet uitvoeren met extra behoedzaamheid.
Deze extra behoedzaamheid betreft vooral de vrijwilligheid en weloverwogenheid van het verzoek, de uitzichtloosheid van het lijden en de vraag welke redelijke (behandel)alternatieven er nog zijn.
Er moet sprake zijn van wilsbekwaamheid terzake van het uitzichtloos en ondraaglijk lijden zonder redelijke behandelopties, waarbij de patiënt voldoende is voorgelicht over de diagnose, (gebrek aan) behandelopties en vooruitzichten.
Belangrijke vragen
- Kan de doodswens van de patiënt gezien worden als een vrijwillig, overwogen verzoek of als uiting van zijn ziekte?
Ten aanzien van de vrijwilligheid van het verzoek moet onderscheid worden gemaakt tussen interne en externe vrijwilligheid:
De interne dimensie verwijst naar de cognitieve en psychische vermogens van de patiënt om een beslissing te nemen, los van externe factoren.
De externe dimensie verwijst naar contextuele en situationele factoren die beïnvloeden of de patiënt in staat is om een weloverwogen beslissing te nemen. Er mag geen sprake zijn van externe druk.
- Is de situatie uitzichtloos? Zijn er nog redelijke alternatieven voor euthanasie en hoe worden die gewogen?
Aanvullende aandachtspunten
- De Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding (Wtl) vormt het wettelijk kader.
- Een vastgestelde psychische stoornis vormt de medische grondslag. Levensbeëindiging op verzoek is een buitengewone medische handeling.
- Levensbeëindiging op verzoek is geen recht van de patiënt en geen plicht van de arts.
- Persisterende suïcidaliteit verschilt van een verzoek om hulp bij levensbeëindiging.
- Familie en naasten dienen bij grote voorkeur en mits mogelijk in elke fase van het proces betrokken te worden.
- Levensbeëindiging op verzoek bij psychische stoornissen vergt een multidisciplinaire benadering.
Voor euthanasie op grond van psychisch lijden gelden extra procedure-eisen (richtlijn NVvP):
U moet naast de reguliere consulent (SCEN-arts) die een oordeel geeft over alle zorgvuldigheidseisen, ook een onafhankelijke psychiater raadplegen, ter beoordeling van de wilsbekwaamheid ter zake van het verzoek en de uitzichtloosheid van het lijden van de patiënt.
De EuthanasieCode van de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie (RTE) geeft inzicht in de wijze waarop de wettelijke zorgvuldigheidseisen worden getoetst.
Heeft u vragen over euthanasiezorg bij psychiatrie?
Onze consulenten euthanasie informeren, adviseren en begeleiden artsen bij euthanasieverzoeken van hun patiënten.